(De foto is maar een voorstelling hoe het zou kunnen geweest zijn.)

1. Er was al een zagerij in 1629

Een historische publicatie uit 1975 citeert het belastingregister van 1629. Daarin worden voor Niedźwiedź en Podobin samen naast twee molens ook een tartak (zagerij) vermeld.

Dat is bijzonder belangrijk:

1629 → Niedźwiedź/Podobin: 2 molens + 1 zagerij

Dit plaatst de houtverwerking dus slechts enkele decennia na de stichting van de papiermakerij.

Dezelfde bron vertelt bovendien dat Poręba Wielka een belangrijke leverancier was van houtproducten. Jaarlijks werd uit de regio ongeveer 6.000 kóp gontów en tarcicy afgevoerd — dakspanen en gezaagd hout. Een kopa was een traditionele telling van 60 stuks, dus dat geeft een indruk van een behoorlijk omvangrijke productie.

2. Podobin had een eigen zagerij

Nog sterker is een passage uit het officiële Studium uwarunkowań... van de gemeente Niedźwiedź.

Daar staat:

„W Podobinie był tartak, gonciarnia, bednarka, wytwórnia drewnianych naczyń.”

Dus:

In Podobin waren:

• 🪚 een tartak – zagerij
• 🏠 een gonciarnia – werkplaats voor houten dakspanen
• 🛢️ een bednarka – kuiperij
• 🪵 een werkplaats voor houten vaatwerk

De gemeente beschouwt dit als onderdeel van de historische traditie van de lokale houtnijverheid.

Dit past ook heel goed bij de ligging van Podobin aan de waterlopen.

3. In Poręba Wielka werd het later veel groter

In de 19e eeuw zien we een duidelijke schaalvergroting.

Het historische Słownik geograficzny Królestwa Polskiego beschrijft Poręba Wielka en vermeldt dat de bossen daar sterk waren uitgedund door:

een fabriek voor gebogen meubels en een stoomzagerij (parowy tartak).

Er waren dus niet alleen kleine watergedreven zagerijen, maar later ook een industriële stoomzagerij.

En de economische rol van hout was enorm. Voor Mszana Górna vermeldt dezelfde bron dat het vervoer van gezaagd hout (tarcice) naar Kraków een belangrijk middel van bestaan was.

Interessant voor ons onderzoek

We beginnen nu eigenlijk een industrieel landschap rond Niedźwiedź te zien:

                 GORCE
                   │
             🌲🌲 bossen 🌲🌲
                   │
                   ▼
             houtkap / bosbouw
                   │
        ┌──────────┴──────────┐
        ▼                     ▼
   🪚 TARTAK              🪵 GONCIARNIA
   zagerij                dakspanen
        │
        ▼
    planken / balken
        │
        ├──────────────► Kraków
        │
        ▼
   lokale bouw

Daarnaast waren er:

🌊 waterkracht → molens → papiermolen → houtbewerking

De huidige gemeente beschrijft de historische economie van het gebied dan ook als sterk gebaseerd op de bossen. In Niedźwiedź was er de papiermakerij, in Poręba Wielka waren meerdere zagerijen en andere bedrijven, en in Podobin onder andere de zagerij en dakspanenproductie.